Baby wil zelf de lepel vasthouden

Ja, meestal is het normaal dat je baby zelf de lepel wil vasthouden. Veel baby’s willen meedoen zodra ze zien dat jij eet of wanneer ze vaker hapjes krijgen. Zelf eten is oefenen: er gaat eten naast de mond, de lepel wordt omgedraaid en sommige maaltijden duren langer. Dat hoort erbij.

Je baby hoeft de lepel niet meteen goed te kunnen gebruiken. Het is wel belangrijk dat je baby tijdens het eten goed rechtop zit, dat je erbij blijft en dat de structuur van het eten past bij wat je baby al kan eten. Dwing je baby niet om de lepel af te geven of om nog een hap te nemen.

Waarom je baby de lepel zelf wil vasthouden

Je baby leert steeds meer zelf te doen. Een lepel vastpakken, naar de mond brengen en weer loslaten oefent de hand-oogcoördinatie en de bewegingen van hand en arm. Ook wil je baby vaak zelf bepalen wat er gebeurt. Dat past bij de ontwikkeling van zelfstandigheid.

Daarnaast leert je baby eten niet alleen door gevoerd te worden. Voelen aan eten, ruiken, kijken en zelf proberen zijn onderdeel van wennen aan verschillende smaken en structuren. Knoeien is daarbij normaal. Een baby die de lepel wil pakken, is niet per se klaar om zonder hulp een hele maaltijd te eten. Vaak werkt samen eten het best: jij biedt eten aan en je baby mag ook zelf oefenen.

De leeftijd waarop dit begint verschilt. Sommige baby’s tonen al vroeg belangstelling voor de lepel, andere pas later. Kijk daarom vooral naar wat je baby kan: goed met steun rechtop zitten, eten naar de mond kunnen brengen en belangstelling tonen voor eten.

Wat je nu kunt doen

1. Laat je baby oefenen met een eigen lepel. Geef een korte, stevige baby- of kinderlepel die je baby goed kan vasthouden. Je kunt zelf met een tweede lepel voeren. Zo hoeft de maaltijd niet helemaal stil te vallen terwijl je baby oefent.

2. Vul de lepel klein en dik. Een lepel met een klein beetje dikke puree, yoghurt of pap is makkelijker dan een volle lepel met dun voedsel. Leg eventueel een voorgeladen lepel op het blad of geef hem in de hand. Vul niet te veel: een grote hap maakt slikken lastiger en zorgt vooral voor morsen.

3. Zet je baby goed rechtop. Laat je baby eten in een stabiele kinderstoel, met de romp rechtop en goed ondersteund. Geef geen eten liggend, half liggend in een wipstoel of terwijl je baby rondkruipt of speelt. Rechtop zitten helpt bij veilig slikken.

4. Blijf er steeds bij. Ook als je baby zelf de lepel vasthoudt, blijf je naast je baby zitten en kijk je actief mee. Zelf eten betekent niet dat je baby zonder toezicht kan eten. Let op of je baby de hap goed verwerkt en bied rustig nieuwe hapjes aan als je baby daar klaar voor is.

5. Volg de signalen van je baby. Draait je baby het hoofd weg, houdt de mond dicht, duwt de lepel weg of raakt overstuur, stop dan of neem pauze. Probeer niet alsnog een hap in de mond te krijgen. Aandringen, afleiden met een scherm of snel hapjes geven werkt vaak averechts. Je baby leert dan minder goed luisteren naar honger en verzadiging.

6. Maak knoeien praktisch. Gebruik een slab met lange mouwen, leg een kleed onder de stoel en geef kleine porties. Haal eten dat op de grond valt weg voordat je baby het opnieuw pakt. Probeer het knoeien niet steeds te corrigeren. Te veel ingrijpen kan het oefenen frustrerend maken.

7. Combineer lepeloefenen met passend eten. Zachte, geprakte of fijngehakte maaltijden zijn vaak geschikt om te oefenen, afhankelijk van waar je baby aan toe is. Bouw structuren stap voor stap op. Voor ideeën over de warme maaltijd kun je kijken bij Avondeten voor je baby: de warme maaltijd samenstellen. Ook bij ontbijt, lunch en tussendoortjes kan je baby oefenen met zelf eten: Ontbijt voor je baby: wat en vanaf wanneer, Lunch voor je baby: ideeën per leeftijd en Tussendoortjes voor je baby: wat en hoe vaak.

8. Blijf melk aanbieden zoals je gewend bent. Hapjes en zelf eten vervangen melk niet meteen. Borstvoeding of flesvoeding blijft in het eerste jaar belangrijk. Hoeveel melk je baby naast hapjes nodig heeft, hangt onder meer af van de leeftijd en hoeveel je baby al eet. Lees meer bij Hoeveel melk heeft een baby nodig naast de hapjes.

Veilig oefenen met de lepel en hapjes

Kies een lepel zonder scherpe randen en controleer regelmatig of deze heel is. Een metalen lepel kan hard tegen tanden of tandvlees komen; een zachte baby- of kinderlepel is vaak prettiger tijdens het oefenen. Geef geen lange lepel waarmee je baby diep in de mond kan prikken of die als speelgoed wordt gebruikt.

Let ook op het eten zelf. Vermijd harde, ronde, gladde of taaie stukken die een baby moeilijk kan verwerken, zoals hele noten, popcorn, harde rauwe groentestukjes, hele druiven en harde snoepjes. Snijd zachte ronde producten zoals druiven en cherrytomaten in de lengte in kleine stukken als je ze aanbiedt. Notenpasta kan wel dun op brood of door een gerecht, maar geef geen hele noten.

Verslikken en kokhalzen zijn niet hetzelfde. Bij kokhalzen kan je baby geluid maken, hoesten of een rood gezicht krijgen. Dat kan gebeuren bij het leren omgaan met eten en helpt om eten weer naar voren te brengen. Blijf rustig kijken en stop niet je vingers in de mond om eten eruit te halen. Dat kan voedsel juist verder naar achteren duwen. Als je baby niet kan ademen, niet kan hoesten of geen geluid kan maken, is er sprake van een acute noodsituatie.

Begin je net met hapjes, of weet je niet welke structuur bij je baby past, lees dan Eerste hapjes: wanneer beginnen en hoe je opbouwt. Ga niet terug naar uitsluitend gladde puree omdat het oefenen rommelig gaat. Wel kun je tijdelijk kleinere hapjes geven en de structuur aanpassen als je baby duidelijk moeite heeft met eten.

Wat vaak niet werkt

De lepel steeds uit de hand trekken leidt vaak tot strijd rondom eten. Een volle lepel geven in de hoop dat er meer binnenkomt, maakt het voor je baby juist moeilijker om te sturen. Ook eten forceren, een maaltijd rekken terwijl je baby klaar is, of elke gemorste hap direct wegvegen helpt meestal niet.

Verwacht ook niet dat je baby door zelf te oefenen meteen voldoende van de maaltijd eet. Het doel is eerst ontdekken en leren. Bied gevarieerd eten aan, maar accepteer dat de hoeveelheid per maaltijd kan verschillen. Houd het eetmoment rustig en geef je baby tijd.

Wanneer je contact opneemt

Neem contact op met het consultatiebureau als je twijfelt of je baby toe is aan stukjes of zelf eten, als eten vaak een strijd is, of als je baby structureel weinig verschillende structuren accepteert. Bespreek het ook als je baby de lepel nooit naar de mond kan brengen terwijl je je zorgen maakt over de motorische ontwikkeling, of als groei en voeding eerder al aandachtspunten waren.

Neem contact op met de huisarts als je baby herhaaldelijk hoest, zich verslikt of benauwd lijkt tijdens eten of drinken, vaak braakt bij maaltijden, pijn lijkt te hebben bij slikken, of eten en drinken duidelijk minder goed gaat. Bel dezelfde dag als je baby weinig drinkt en je tekenen van uitdroging ziet, zoals opvallend weinig natte luiers, een droge mond, sufheid of niet goed wakker te krijgen zijn.

Bel 112 als je baby vermoedelijk stikt en niet kan ademen, niet kan hoesten, geen geluid maakt of blauw of grauw wordt. Handel dan direct volgens eerstehulpinstructies voor een verstikking bij een baby en laat je baby niet alleen.