Eczeem baby en voeding

Is eczeem door voeding normaal?

Eczeem bij baby's komt vaak voor. De huid is dan droog, rood en ruw, en kan jeuken. Bij veel baby's spelen een gevoelige huid, aanleg voor eczeem, warmte, zeep of speeksel een grotere rol dan voeding. Eczeem betekent dus niet automatisch dat je baby allergisch is voor melk, ei, pinda of andere voeding.

Een voedselallergie kan wel een rol spelen, vooral als je baby steeds kort na het eten klachten krijgt. Denk aan galbulten, zwelling, braken, hoesten, piepen of plotseling veel huilen. Alleen een verergering van eczeem dagen later bewijst niet dat een voedingsmiddel de oorzaak is. Het is dan lastig om zelf betrouwbare conclusies te trekken.

Waarom eczeem en voeding soms samen lijken te hangen

Baby's met eczeem hebben een huidbarrière die minder goed beschermt. De huid droogt makkelijker uit en reageert sneller op prikkels. Ook eten rond de mond, zure vruchten, tomaat of kwijlen kan tijdelijk roodheid geven. Dat is vaak huidirritatie en niet hetzelfde als een allergische reactie.

Bij een klein deel van de baby's met eczeem is er daarnaast een voedselallergie. Dat is waarschijnlijker bij ernstig of moeilijk behandelbaar eczeem, zeker als er ook duidelijke klachten direct na een voedingsmiddel ontstaan. Koemelkallergie kan bijvoorbeeld huidklachten geven, maar meestal zijn er dan ook andere aanwijzingen, zoals herhaald braken, bloed of slijm bij de ontlasting, diarree, verstopping of onvoldoende groei. Die klachten kunnen ook andere oorzaken hebben. Laat de beoordeling daarom aan een arts of jeugdarts over.

Wat je nu kunt doen

1. Verzorg de huid consequent. Smeer een vette, parfumvrije basiszalf zoals geadviseerd door de jeugdarts, huisarts of apotheek. Gebruik zeep zo weinig mogelijk en kies een mild, ongeparfumeerd product als wassen nodig is. Houd nagels kort als je baby veel krabt. Eczeem behandelen met alleen aanpassingen in voeding werkt meestal niet.

2. Blijf melk geven die past bij de leeftijd. Borstvoeding of volledige zuigelingenvoeding blijft in het eerste jaar belangrijke voeding, ook wanneer je baby hapjes eet. Geef niet minder melk omdat je denkt dat melk eczeem veroorzaakt, zonder overleg. Lees ook hoeveel melk een baby nodig heeft naast de hapjes.

3. Start met hapjes op het passende moment. Begin met oefenhapjes wanneer je baby eraan toe is, meestal tussen 4 en 6 maanden. Wacht niet met alle allergenen omdat je baby eczeem heeft. Het onnodig uitstellen van bijvoorbeeld ei of pinda voorkomt allergie niet. Praktische uitleg over de start vind je bij eerste hapje baby: wanneer en hoe begin je.

4. Introduceer nieuwe voedingsmiddelen rustig en veilig. Geef bij voorkeur één nieuw allergeen voedingsmiddel tegelijk, overdag en wanneer je je baby kunt observeren. Geef pinda alleen als dunne pindakaas, verdund door een hapje, of als pindapoeder verwerkt in voeding. Geef geen hele noten aan jonge kinderen vanwege verslikgevaar. Geef ei goed verhit. Als het goed gaat, kun je het voedingsmiddel daarna regelmatig blijven aanbieden als onderdeel van een gevarieerd eetpatroon.

5. Overleg vóór je ei of pinda aanbiedt als het eczeem ernstig is. Heeft je baby uitgebreid, ernstig of moeilijk behandelbaar eczeem, of eerder een directe reactie op voeding gehad? Bespreek de introductie van ei en pinda eerst met het consultatiebureau, de jeugdarts of de huisarts. Zij kunnen beoordelen of verder onderzoek of een andere aanpak nodig is.

6. Houd alleen bij duidelijke verdenking kort een overzicht bij. Noteer wat je baby at, hoeveel ongeveer, wanneer klachten begonnen en welke klachten je zag. Maak eventueel foto's van huiduitslag. Dit helpt de arts. Ga niet zelf afwisselend voedingsmiddelen weglaten en weer geven om te testen als je baby een duidelijke reactie heeft gehad.

7. Laat geen belangrijke voeding weg zonder begeleiding. Stop niet op eigen initiatief met borstvoeding, volledige zuigelingenvoeding, koemelk of meerdere voedingsmiddelen. Dit kan tekorten geven en maakt het moeilijker om later vast te stellen wat er speelt. Ook een dieet van de ouder die borstvoeding geeft is meestal niet nodig bij eczeem alleen. Als een koemelkallergie wordt vermoed, bespreekt een arts of diëtist welke voeding tijdelijk vervangen moet worden.

Wat vaak niet werkt of fout gaat

Een veelgemaakte fout is alle mogelijke "allergenen" vermijden. Daardoor krijgt je baby minder variatie, terwijl niet duidelijk is of voeding het eczeem beïnvloedt. Ook alternatieve testen op voedselovergevoeligheid zijn geen betrouwbare manier om een voedselallergie vast te stellen.

Geitenmelk, schapenmelk, plantaardige drinks en gewone opvolgmelk zijn geen geschikte oplossing bij een vermoeden van koemelkallergie. Ze kunnen dezelfde klachten geven of leveren niet de juiste voedingsstoffen voor een baby. Gebruik alleen speciale dieetvoeding als een arts of diëtist dat adviseert. Bij plantaardige voeding is extra aandacht nodig voor onder meer energie, eiwit, ijzer en vitamine B12. Zie daarvoor vegetarische en plantaardige babyvoeding.

Ook het afwassen van eten rond de mond met zeep helpt meestal niet en kan de huid juist verder uitdrogen. Veeg eten liever zacht weg met water en een zachte doek. Je kunt vóór het eten een dun laagje vette zalf rond de mond smeren als bescherming tegen irritatie.

Wanneer je contact opneemt

Neem contact op met het consultatiebureau als je vragen hebt over de eerste hapjes bij eczeem, als je twijfelt welke voeding je veilig kunt aanbieden, of als je baby mild eczeem heeft dat ondanks goede huidverzorging blijft terugkomen. Het consultatiebureau kan meedenken over voeding, huidverzorging en zo nodig verwijzen.

Neem contact op met de huisarts als het eczeem uitgebreid is, veel jeuk of slaapproblemen geeft, kapotgekrabd raakt, nattend wordt of gele korsten krijgt. Neem ook contact op als je baby slecht drinkt, niet goed groeit, herhaald braakt, bloed bij de ontlasting heeft of als je steeds dezelfde reactie na een voedingsmiddel ziet. Bel dezelfde dag de huisarts of huisartsenpost bij galbulten over het lichaam, zwelling van lippen of oogleden, herhaald braken, hoesten of piepen kort na het eten.

Bel 112 als je baby moeite heeft met ademhalen, een zwelling van tong of keel lijkt te hebben, slap wordt, wegraakt, blauw of grauw ziet, of snel zieker wordt na het eten. Geef het verdachte voedingsmiddel dan niet opnieuw.